Niezbędne narzędzia potrzebne w domu seniora

Dom seniora powinien być odpowiednio wyposażony, co jest gwarancją jej bezpieczeństwa oraz utrzymania dobrego stanu zdrowia. Co więcej, wiele akcesoriów umożliwia również zachowanie seniorom komfortu psychicznego, dostarczając im bodźców intelektualnych oraz niezbędnej porcji rozrywki, a także przydaje się w codziennych czynnościach oraz procesie rehabilitacji. Jakie są niezbędne narzędzia potrzebne w domu seniora?

Wyposażenie domu seniora – na co zwrócić uwagę?

Odpowiednie wyposażenie domu seniora jest niezwykle ważne zarówno dla samych podopiecznych, jak i dla osób zajmujących się opieką nad nimi. Właściwy sprzęt ułatwia codzienne funkcjonowanie osobom starszym, zachowanie ich zdrowia oraz dobrostanu psychicznego. Odpowiednie akcesoria ułatwiają również wykonywanie również pracy opiekuna osoby starszej (więcej na temat obowiązków przeczytasz w artykule: Jakie są obowiązki opiekunki osób starszych w Niemczech?

Rzeczy przydatne w domu seniorów

W jakie sprzęty warto zaopatrzyć dom seniora? Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jest to w dużym stopniu uzależnione od stanu zdrowia oraz kondycji fizycznej danej osoby. Warto zatem wziąć pod uwagę stopień jej samodzielności, a także ewentualne potrzeby związane z jej niepełnosprawnością. Odpowiednie narzędzia, które ułatwiają codzienne funkcjonowanie seniorom lub opiekę nad nimi, to m.in.:

  • Kaczki i baseny;
  • Krzesła rehabilitacyjne pod prysznic;
  • Uchwyty łazienkowe;
  • Nasady sedesowe;
  • Dzwonki do wzywania pomocy;
  • Pieluchomajtki dla dorosłych oraz podkłady higieniczne na łóżko;
  • Podpórki, chodziki, balkoniki rehabilitacyjne, które umożliwiają przemieszczanie się.

Stan zdrowia osób starszych często wymaga częstych kontroli np. w przypadku nadciśnienia tętniczego czy cukrzycy, a także podawania leków. W przypadku seniorów niezbędne są zatem również:

  • Akcesoria do podawania leków – dozowniki z podziałem na dni tygodnia, kruszarki do leków;
  • Sprzęt do kontrolowania stanu zdrowia: ciśnieniomierz, glukometr.

Oprócz sprzętów do codziennego funkcjonowania osobom starszym może być potrzebne również dostarczanie bodźców intelektualnych, które utrzymają ich w dobrej formie umysłowej oraz akcesoria pełniące rolę rozrywkową. Z tej przyczyny w domu seniora sprawdzą się np.:

  • Gry planszowe, takie jak np. szachy czy warcaby;
  • Książki oraz lupy powiększające umożliwiające ich czytanie;
  • Karty do gry dla osób niedowidzących;
  • Chwytaki, zapewniające seniorom większą samodzielność;
  • Specjalne, profilowane uchwyty na długopisy.

Akcesoria pomocne dla opiekunów osób starszych

Wiele akcesoriów przeznaczonych dla osób starszych jest również pomocnych dla osób sprawujących opiekę nad osobami starszymi. Są one przydatne w codziennych czynnościach np. podczas korzystania z toalety czy prysznica przydadzą specjalne uchwyty łazienkowe, stanowiące dodatkowe wsparcie. Ich zastosowanie w znacznym stopniu ułatwia pracę opiekunów seniorów.

Wśród akcesoriów przydatnych osobom starszym można także wymienić sprzęt umożliwiający codzienne ćwiczenia z opiekunem, które zapobiegają zarówno demencji starczej, jak i przyczyniają się do rehabilitacji ruchowej seniorów. Na rynku dostępne są także akcesoria pomocne w wykonywaniu codziennych czynności przez osoby starsze, takich jak zakładanie obuwia czy skarpetek.

Umeblowanie domu seniora

W domu seniora powinny znaleźć się również odpowiednie meble. Przede wszystkim należy dobrać właściwe łóżko, wygodny materac oraz regulowany stelaż, który umożliwia pionizowanie seniora. Łóżko może być ponadto wyposażone w barierki, które ułatwiają osobom starszym podnoszenie się z niego.

Meble dla seniorów powinny być stabilne, a jednocześnie praktyczne. Seniorzy lubią spisywać swoje wspomnienia, dlatego jeśli mają możliwość korzystają z biurka. Przydatne jest również wyposażenie w szafki, w którym mogą oni przechowywać swoje skarby, odłożyć ulubione przedmioty. Dla seniorów sprawdzi się również wygodny fotel, w którym mogą przesiadywać, przyjmować gości, czytać. Odpowiednio umeblowany pokój, jasny i przestronny to za całą pewnością jeden z czynników, który korzystnie wpływa na stan zdrowia psychicznego osób starszych, zapewniając im poczucie komfortu.

Jeżeli w danym domu znajdują się schody bądź stopnie, należy również zwrócić uwagę na ich oklejenie taśmą fluorescencyjną, co zapewni ich lepszą widoczność i podniesie poziom bezpieczeństwa seniora.

Praca w Niemczech

Praca w Niemczech – co warto o niej wiedzieć?

Niemcy są krajem, który przyciąga wielu pracowników z krajów całego świata, w tym również z Polski. Niemiecki rynek pracy jest bowiem jednym z największym i najatrakcyjniejszych w Unii Europejskiej. Zatrudnienie na nim znaleźć mogą zarówno pracownicy fizyczni, jak i wykwalifikowani specjaliści. Pracownicy sezonowi, poszukujący zatrudnienia w okresie wakacyjnym. Sprawdź, co wyróżnia niemiecki rynek pracy i na jakich stanowiskach można znaleźć w nim zatrudnienie.

Rynek pracy w Niemczech

Niemiecki rynek zapewnia około 45 mln miejsc pracy. Wyróżnia go niski stopień bezrobocia oraz wysoki odsetek prac na etacie. Dodatkowo, niemieccy pracodawcy oferują dobre warunki zatrudnienia, w tym również atrakcyjne zarobki.

Pracując u naszego zachodniego sąsiada można uzyskać wynagrodzenie znacznie wyższe niż na naszym rodzimym rynku. Minimalna pensja w Niemczech wynosi aktualnie 9,82 euro, zaś w lipcu 2022 roku ma wzrosnąć do 10,45 euro za godzinę. Z kolei średnie wynagrodzenie wynosi około 3800 zł euro miesięcznie, co stanowi jedną z najwyższych średnich pensji w Unii Europejskiej.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że w zależności od regionu stawki w danym zawodzie mogą się nieco różnić. Na zachodzie kraju są one wyższe, niż we wschodnich landach. Różnice w osiąganych wynagrodzeniach są również zależne od posiadanej wiedzy, umiejętności, doświadczenia. W przypadku obcokrajowców także od znajomości języka niemieckiego.

Praca w Niemczech – jakie branże?

Niemiecki rynek charakteryzuje się zarówno zapotrzebowaniem na specjalistów. Ludzi, którzy pracują w branżach takich jak IT czy medycyna, jak i na niewykwalifikowanych pracowników. Zatrudnianych w dziedzinach takich jak budowlanka, transport, produkcja, gastronomia. W Niemczech rozwinięta jest również branża opiekuńcza, gdzie zatrudnienie znajdują opiekunki osób starszych. Jest to jedna z najintensywniej poszukiwanych grup zawodowych. Jeśli interesuje Cię właśnie tego rodzaju praca, sprawdź: co będzie należało do Twoich obowiązków. Jeśli podejmiesz zatrudnienie w tej roli: Jakie są obowiązki opiekunki osób starszych w Niemczech?

Popularnym rozwiązaniem, na które decyduje się wielu Polaków wyjeżdżających do Niemiec, jest praca sezonowa. Jest to zajęcie dla osób z niskim wykształceniem i może na początku brakiem znajomości języka niemieckiego, którzy często podejmują pracę w roli pracowników fizycznych np. w rolnictwie lub w pracach magazynowych. Miesięczne wynagrodzenie uzyskiwane w okresie letnim może być nawet czterokrotnie wyższe niż w Polsce, a pracodawcy często zapewniają zakwaterowanie.

Praca w Niemczech bez języka niemieckiego

Praca w Niemczech cieszy się dużym zainteresowaniem. Wiele osób chętnych do jej podjęcia zastanawia się, czy znajomość języka niemieckiego jest niezbędna do znalezienia zatrudnienia. W przypadku osób poszukujących letniego zarobku bądź pracy w branżach wymagających mniejszej kwalifikacji możliwe jest znalezienie oferty pracy, w której nie jest wymagane posługiwanie się językiem niemieckim bądź wymagane jest posługiwanie się nim na podstawowym poziomie. Na zatrudnienie mogą liczyć prawnicy branż takich jak produkcja, budowlanka czy rolnictwo. Jeśli nie znasz języka niemieckiego, w znalezieniu zatrudnienia oraz wypełnieniu formalności pomocna może być agencja pracy. To również szansa na wsparcie w różnych awaryjnych sytuacjach i gwarancja bezpiecznego uzyskiwania dochodu.

Z kolei do wszelkich zawodów, które wymagają kontaktu z klientem, a także na stanowiskach specjalistów, niezbędne jest posiadanie znajomości języka niemieckiego. Wymagany poziom może być różny w zależności od rodzaju wykonywanej pracy oraz oczekiwań pracodawcy. Znajomość języka niemieckiego jest również przydatna pod względem społecznym, ponieważ ułatwia zdobywanie nowych kontaktów i porozumiewanie się, a także często stanowi szansę na wyższe zarobki.

Oferty pracy w Niemczech jako opiekun osób starszych

Wśród zawodów, które często są podejmowane w Niemczech przez Polaki i Polaków, znajduje się opiekunka/opiekun osoby starszej. Nie bez przyczyny – kraj ten posiada bowiem bardzo rozwiniętą opiekę nad seniorami, a społeczeństwo niemieckie zaliczane jest do starzejących się, w których przeważają właśnie osoby starsze. Z kolei dla naszych rodaków zachętę stanowią dobre zarobki, jakie można uzyskać pracując w roli opiekuna seniora. Ich wysokość jest w dużej mierze uzależniona od zakresu prac, wykształcenia, doświadczenia oraz znajomości języka niemieckiego opiekuna. Jeśli jesteś gotowy do podjęcia zatrudnienia w Niemczech jako opiekunka osoby starszej i chcesz znaleźć aktualne oferty pracy, skorzystaj z naszego serwisu. Zapewniamy szeroki wybór ogłoszeń, pomagamy znaleźć legalne zatrudnienie, a także gwarantujemy bezpieczeństwo w zakresie podjęcia pracy i otrzymania wynagrodzenia. Sprawdź aktualne oferty pracy na stanowisko opiekunki osób starszych w Niemczech.

Jak znaleźć pracę w Niemczech?

Zainteresowanie ofertami pracy w Niemczech wynika przede wszystkim z możliwości uzyskania znacznie wyższego wynagrodzenia niż na porównywalnym stanowisku w Polsce. Dodatkowo, decydując się na pracę u naszych zachodnich sąsiadów zyskuje się stabilne warunki zatrudnienia. Jak jednak znaleźć dobrą pracę w Niemczech?

Przede wszystkim poszukując pracy w tym kraju warto skorzystać ze sprawdzonych agencji pracy. Decydując się na to rozwiązanie uzyskujemy:

  • pomoc w załatwianiu niezbędnych formalności;
  • gwarancję bezpiecznego i legalnego zatrudnienia;
  • wsparcie w wszelkich sytuacjach awaryjnych;
  • pewność terminowej wypłaty wynagrodzenia.

Agencja pracy, która pośredniczy w procesie rekrutacji oraz zatrudnienia pracownika, z całą pewnością zadba o wszelkie aspekty podjęcia pracy w Niemczech. To bezpieczne i pewne rozwiązanie!

Na co zwrócić uwagę podejmując zatrudnienie w Niemczech?

Internet to doskonała baza ofert pracy w Niemczech. Znaleźć można tam zarówno ogłoszenia wystawiane przez agencje pośrednictwa pracy, jak i ogłoszenia bezpośrednie od pracodawców. Każde ogłoszenie warto szczegółowo sprawdzić, upewniając się, jakie są warunki zatrudnienia w przypadku podjęcia pracy. Na co należy zwrócić szczególną uwagę?

  • Wynagrodzenie – jest to jeden z najważniejszych czynników, jakim niemal każdy kieruje się przy wyborze pracy. Może być podawane w stawkach godzinowych, jak i miesięcznych. Warto również dowiedzieć się, jak wygląda sytuacja w przypadku pracy w święta, niedziele czy w nadgodzinach.
  • Miejsce pracy i zakwaterowanie – w ogłoszeniu powinny być zawarte informacje o lokalizacji miejsca pracy oraz, jeśli pracodawca je zapewnia, o zakwaterowaniu. Jeśli miejsce pracy nie pokrywa się z miejscem zakwaterowania, dobrze jest także upewnić się, czy pracodawca zapewnia transport.
  • Czas trwania zlecenia – przed podjęciem pracy należy również uzyskać informacje o tym, na jaki czas będzie umowa.
  • Wymagania i zakres obowiązków – w ogłoszeniu powinny znajdować się zarówno wymagania, które powinien spełnić pracownik, jak i szczegółowy zakres jego obowiązków.

Najważniejsze informacje: Ruch drogowy w Niemczech.

Ruch drogowy w Niemczech

Opieka nad osobami starszymi wymaga mobilności – niekiedy konieczne jest zakupienie leków, zrobienie zakupów czy załatwienie innych, istotnych spraw. Z tej przyczyny wiele rodzin poszukujących opiekunki do osób starszych w swoich wymaganiach umieszcza posiadanie prawa jazdy jako warunek konieczny bądź atut. W Niemczech obowiązują nieco inne przepisy ruchu drogowego niż w Polsce, dlatego przed rozpoczęciem pracy w roli opiekunki osoby starszej w tym kraju warto się z nimi zapoznać.

Prawo jazdy w pracy opiekuna seniora – dlaczego jest istotne?

Prawo jazdy jest dokumentem, który ułatwia życie, zapewnia niezależność, możliwość swobodnego poruszania się. Jest to bardzo istotne w przypadku kandydatów i kandydatek starających się o pracę w sektorze usług opiekuńczych w Niemczech – nie jest to warunek niezbędny, jednakże w wielu przypadkach znacząco ułatwiający zdobycie zatrudnienia. Dlaczego warto posiadać prawo jazdy ubiegając się o stanowisko opiekunki lub opiekuna seniora?

Choć prawo jazdy nie jest dokumentem wymaganym do podjęcia pracy opiekuna, umiejętność prowadzenia samochodu w wielu przypadkach może okazać się bardzo przydatna. Niektóre ogłoszenia wprost wymagają od kandydata posiadania dokumentu potwierdzającego tą umiejętność. Pomaga ona bowiem w wypełnieniu codziennych obowiązków w zakresie opieki nad seniorem: zawiezienia do lekarza, zrobienia zakupów, w tym bardzo istotnych dla zdrowia starszej osoby leków. To także sposób na zadbanie o relacje społeczne podopiecznego. W Niemczech wiele starszych osób pozostaje aktywne pomimo wieku – uczęszczają na różne zajęcia, spędzają czas poza swoim domem – w tym przypadku opiekun będzie miał za zadanie zadbać o transport seniora we wskazane miejsce.

Prawo jazdy jest istotne, choć nie niezbędne, w pracy opiekuna osoby starszej w Niemczech. Posiadając je i podejmując zatrudnienie w tym kraju, warto również wiedzieć, jakie są w nim najważniejsze przepisy ruchu drogowego.

Podstawowe informacje o ruchu drogowym w Niemczech

Niemcy to kraj znany z kultury jazdy miejscowych kierowców oraz doskonałej infrastruktury drogowej, w tym sieci bezpłatnych autostrad. Pamiętajmy, że przepisy drogowe są w Niemczech restrykcyjne. Solidnie egzekwowane, a kary za ich złamanie są bardzo surowe. Przepisy zostały bowiem przemyślane w taki sposób, aby służyły powszechnemu dobru społecznemu.

Jakie są zasadnicze różnice pomiędzy polskimi a niemieckimi przepisami? Przede wszystkim w Polsce znak zakazu obowiązuje do następnego skrzyżowania, zaś w Niemczech do momentu odwołania znakiem oznaczającym koniec zakazu. W Niemczech nie możecie parkować na chodnikach. Zachowanie zbyt małego odstępu pomiędzy pojazdami lub wyprzedzanie z prawej strony grozi mandatem. Wjeżdżając do centrum miasta w tym kraju należy również respektować zasady dotyczące emisji spalin. Wydzielone zostały w nich strefy środowiskowe o określonych wymaganiach w zakresie emitowania spalin przez auto – konieczne jest posiadanie naklejki z informacją o ilości wydzielanych spalin. W przypadku niemieckich kierowców i ich sposoby na ruch drogowy w Niemczech, spodziewać się możemy dużej kultury jazdy, jednak nie każdy z nich używa kierunkowskazów – pod tym względem zalecamy dużą czujność. Można się spodziewać również wielu patroli policyjnych, w tym nieoznakowanych, fotoradarów, a także zgłaszania przypadków łamania przepisów organom ścigania przez innych uczestników ruchu drogowego

Ograniczenia prędkości

Ruch drogowy w Niemczech

W Niemczech obowiązują limity następujące limity prędkości:

  • W terenie zabudowanym: 50 km/h dla wszystkich pojazdów;
  • Poza terenem zabudowanym: do 100 km/h w przypadku samochodów osobowych i 80 km/h w przypadku samochodów z przyczepą oraz samochodów o wadze powyżej 3,5 t;
  • Na drogach ekspresowych: 130 km/h dla samochodów osobowych oraz 100 km/h dla pojazdów ważących powyżej 3,5 t oraz aut z przyczepą;
  • Na autostradach samochody osobowe nie podlegają ograniczeniu prędkości, zaś samochody powyżej 3,5 t oraz pojazdy z przyczepą obowiązuje ograniczenie prędkości do 100 km/h;

W przypadku osób, które posiadają niewielki staż jako kierowcy, czyli mają prawo jazdy przez okres krótszy niż 2 lata, przepisy są nieco inne. Na drogach ekspresowych mogą jechać z prędkością do 90 km/h, zaś na autostradach do 100 km/h.

Bezpieczeństwo

Kierowcy poruszający się po niemieckich drogach są zobowiązani do posiadania niezbędnego wyposażenia w aucie. Powinniście posiadać kamizelki odblaskowej, apteczki, gaśnice i trójkąt ostrzegawczy. Nie jest obowiązkowe włączanie świateł mijania w ciągu całego roku – obowiązuje wyłącznie w tunelach i przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych.  

Zarówno kierujący pojazdem, jak i wszyscy pasażerowie auta, są zobowiązani do zapinania pasów bezpieczeństwa w trakcie jazdy samochodem. Zakazane jest także korzystanie przez kierowcę z telefonu w czasie jazdy pojazdem.

W Niemczech obowiązują nieco bardziej liberalne przepisy w zakresie spożywania alkoholu niż w Polsce. Kierowcy po ukończeniu 21-go roku życia lub posiadający prawo jazdy ponad 2 lata, mogą mieć do 0,5 promila w wydychanym powietrzu. Limit ten nie dotyczy jednak osób poniżej 21-go roku życia bądź posiadających prawo jazdy krócej niż 2 lata, które obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia pojazdu po spożyciu alkoholu.

Warto także stosować się do przepisów ruchu drogowego dotyczących opon. Choć nie jest wskazany okres, w którym konieczne jest założenie opon zimowych, to w okresie od października do Wielkanocy, gdy na drodze panują warunki atmosferyczne takie jak suchy lub ubity śnieg, błoto pośniegowe, gołoledź istnieje obowiązek jazdy na oponach z oznaczeniem MS/M+S. Ich brak w przypadku zatrzymania grozi mandatem.

Niezbędne dokumenty kierowcy

Dokumenty, jakie powinien posiadać kierowca poruszający się po drogach w Niemczech to:

  • dokument potwierdzający tożsamość: dowód osobisty lub paszport, które są ważne jeszcze co najmniej przez 6 miesięcy;
  • prawo jazdy;
  • dowód rejestracyjny pojazdu z ważnym przeglądem technicznym;
  • ubezpieczenie OC pojazdu.

Autostrady i drogi płatne w Niemczech

Na terenie Niemiec autostrady są bezpłatne, co dotyczy wszystkich samochodów osobowych. Opłaty obowiązują jedynie pojazdy o wadze powyżej 7,5 t.

Opłaty są jednakże pobierane w przypadku wjazdu do miast, w których zostały utworzone tzw. zielone strefy (Umwelt Zone). Wjazd do nich jest możliwy po uzyskaniu winiety, czyli specjalnej nalepki wysokości emisji spalin danego pojazdu. Uzyskać ją można na podstawie dowodu rejestracyjnego w stacjach diagnostycznych, autoryzowanych warsztatach oraz w urzędach komunikacji.

Czy opiekunki zostaną “zastąpione” przez roboty?

Robotyka w pielęgniarstwie – Czy roboty rozwiążą kryzys personalny w branży medyczno-opiekuńczej?

W domu opieki dla osób starszych w Garmisch-Partenkirchen pracują asystenci, którzy wywołują uśmiech na twarzach zarówno podopiecznych, jak i personelu. Nie bez powodu projekt nosi akronim SMiLE, co oznacza „uśmiech” w języku angielskim. Skrót SMiLE oznacza „Robotyka usługowa dla osób niepełnosprawnych w sytuacjach życiowych”. Od 2018 r. Instytut Robotyki i Mechaniki Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR) testuje wykorzystanie robotów w opiece osób starszych i niepełnosprawnych. Roboty te dzięki zaawansowanej technologii czujników mogą nawiązywać kontakt. Wchodzić w interakcje z otoczeniem – innymi słowy, nie są niebezpieczne dla osób znajdujących się w ich pobliżu.

Przyszłość zaczyna się w Garmisch-Partenkirchen

Od 2018 r. w użyciu jest EDAN – ramię-robot, którym steruje się za pomocą skurczu i rozkurczu mięśni i które jest w stanie przykładowo podać szklankę. Jego uzupełnieniem był Rollin’ Justin, zdalny robot na kółkach przypominający człowieka. „Wizją SMiLE jest pomoc ludziom w prowadzeniu pełniejszego i bardziej niezależnego życia, pomimo ograniczeń ruchowych wynikających z wieku lub choroby” – mówi dyrektor Instytutu Alin Albu-Schäffer. „Roboty SMiLE wykorzystują najnowocześniejsze technologie cyfrowe, które przez lata były rozwijane w badaniach kosmicznych i testowane z astronautami. Urządzenia takie jak 1EDAN i Rollin’ Justin’ wyglądają wprawdzie bardzo technicznie, ale przez opiekunów są postrzegane  jako niezastąpieni asystenci w codziennych czynnościach, takich jak rozkładanie łóżka, a w pojedynczych przypadkach umożliwiają one także osobom wymagającym opieki samodzielne korzystanie z windy, ponieważ roboty mają funkcje naciskania guzików.

Opieka osób starszych – z EDAN i Rollin’ Justin

EDAN jest systemem robotyki wspomagającej, przeznaczonym w szczególności dla osób z poważną niepełnosprawnością ruchową. Składa się on z wózka inwalidzkiego ze zintegrowanym lekkim ramieniem robota i pięciopalczastą dłonią. Robot nie jest sterowany za pomocą zwykłego joysticka, ale za pomocą sygnałów mięśniowych, które są mierzone na powierzchni skóry i generują polecenia dla robota. Robot może być używany przez osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Nawet w przypadku zaawansowanego zaniku mięśni nadal można mierzyć sygnały.

Z kolei Rollin’ Justin to humanoidalny robot z dwiema czteropalczastymi dłońmi na ruchomej podstawie, która zapewnia niezależne działanie. Jest wyposażony w różne czujniki i kamery, które umożliwiają mu trójwymiarową rekonstrukcję otoczenia. Rollin’ Justin może działać bez pomocy człowieka, ale jednocześnie musi być zdolny do współpracy z nim. Robotem można również sterować zdalnie, co umożliwia bliskim kontrolowanie go, gdy nie mogą być fizycznie obecni.

Aby robot Justin nie wyrządził nikomu krzywdy, aspekty bezpieczeństwa znajdują się na szczycie hierarchii jego zaprogramowanych zadań. Zapewniają one, że robot przerwie wykonywanie zadania, jeśli mogłoby ono w jakiś sposób zaszkodzić lub spowodować zagrożenie. Ustępuje i wycofuje się również, gdy jest dotykany przez ludzi.

Udany duet: Paro i Pepper

W opiece nad osobami starszymi i z demencją często wykorzystuje się „Paro” – przypominającą fokę przytulankę z dużymi czarnymi oczami. Dzięki zaawansowanej technologii Paro reaguje na dotyk, odwraca głowę, szumi lub pojękuje. Jeśli chodzi o Paro, eksperci w dziedzinie opieki osób starszych i niepełnosprawnych, oraz etycy są skłóceni. Pojawia się pytanie, czy idziemy w stronę w której, brak miłości i ciepła będzie zastępowany przez nieczułą technologię komputerową w białym pluszowym ubranku?

Mały Pepper jest bardziej pozytywnie odbierany: Robot o wysokości 1,20 cm, z uroczą głową dziecka, może mówić, mrugać w przyjazny sposób, motywować do ćwiczeń, a nawet przypominać o piciu. Pepper to tak zwany humanoidalny robot opiekuńczy, który nie tyle opiekuje się, co dostarcza drobnych bodźców w życiu codziennym.

Opiekunów nie należy zastępować, lecz wspierać

Niemcy, podobnie jak Japonia, są liderem w rozwoju systemów opieki i pomocy technicznej. W DLR od dziesięciu lat trwają prace nad stworzeniem czułych robotów, które reagują na dotyk. Według Alina Albu-Schäffera, dyrektora Instytutu Robotyki i Mechatroniki DLR, najważniejszym celem jest zrozumienie i spełnienie oczekiwań pacjentów i opiekunów. Oczywiście żaden robot nie zastąpi człowieka, ani opiekunki osób starszych. Systemy takie mogą w znacznym stopniu wspierać opiekunów w ich pracy, a także stworzyć nowe zawody, takie jak technik pielęgniarstwa, który nadzorowałby skuteczność robotów.

Roboty tego typu mogłyby w znacznym stopniu odciążyć pracę opiekunów osób starszych, pomagając w mobilizacji podopiecznych. Roboty mogą obserwować zachowania pacjentów związane z piciem i jedzeniem, a w razie potrzeby podawać napoje lub ostrzegać opiekunów czy personel medyczny. Ponadto mogą one również przejmować zadania związane z higieną, które są postrzegane jako nieprzyjemne, takie jak zmiana pieluch lub części higieny intymnej.

Badanie zlecone przez Centre for Quality in Care wykazało, że większość obywateli (64%) postrzega technologię w opiece i medycynie jako szansę. 74 procent respondentów uważa, że systemy techniczne umożliwiają bardziej samodzielne życie przez dłuższy czas, a 65 procent popiera stosowanie robotów, które pomagają ludziom po upadku. Roboty mogą również pomagać ludziom w kładzeniu się spać lub wstawaniu, co popiera aż 60 procent ankietowanych.

Należy rozważyć wady i zalety robotów medycznych

Oczywiście, istnieją także problemy związane z wykorzystaniem robotów w opiece i medycynie – na przykład z punktu widzenia ochrony danych i techniki. Zaprogramowanie robotów tak, aby reagowały na dotyk i nie stwarzały zagrożenia dla ludzi, jest czasochłonne, pracochłonne i kosztowne. Na przykład „tania wersja” Rollin’ Justin kosztuje około 60 000 euro.

Ponadto należy wziąć pod uwagę, że wiele osób wybiera zawód opiekuna osób starszych właśnie po to, aby nawiązać kontakt z osobami, którzy w przeciwnym razie często mają niewielki kontakt z ludźmi. Czynności komunikacyjne i aktywizacja pacjentów to z pewnością dla większości personelu pielęgniarskiego najprzyjemniejszy aspekt pracy.

W związku z tym roboty medyczno-pielęgniarskie powinny być wykorzystywane głównie jako urządzenia pomocnicze, np. do podnoszenia i układania pacjentów. Zawód pielęgniarki czy opiekunki osób starszych należy zatem jak najbardziej uatrakcyjnić, a nie likwidować. Celem nie powinno być w żadnym wypadku zastąpienie opiekunki robotami, lecz ułatwienie jej pracy.

Jeśli jednak roboty medyczne rzeczywiście przyczynią się do odciążenia opiekunek osób starszych, złagodzenia kryzysu personalnego w branży medycznej i opiekuńczą oraz faktycznie poprawią jakość życia osób starszych i niepełnosprawnych, to inwestycja będzie niezwykle opłacalna. Spodziewamy się, że w przyszłości będzie coraz więcej osób wymagających opieki, które będą chciały żyć jak najbardziej niezależnie i komfortowo, nawet do późnej starości.

Wielkanoc po niemiecku

Procesje, malowanie jajek, palmy, spotkania z bliskimi, uroczyste posiłki… Święta wielkanocne na całym świecie mają liczne wspólne akcenty. Są jednak i takie wielkanocne zwyczaje, które kultywuje się tylko w jednym miejscu. Wybierając się do pracy w opiece w Niemczech warto i o tym pamiętać.

Zielone pisanki

Wielkanoc (Ostern) ma wiosenne oblicze, jej atrybutem są kolory i kwiaty. Tych barw dostarczają w niemieckich domach, jak w polskich, między innymi pisanki (die Ostereier). Jeśli przygotowywane są w wielki czwartek, zwany zielonym (der Grűndonnerstag), są zielonego koloru.

Coś zielonego na talerzu

W wielu domach kultywuje się też zwyczaj, by w ten czwartek zjeść coś zielonego. Oczywistym i zgodnym z tradycją wyborem są zielone warzywa, choćby świeży szczypiorek. Możliwości jest dziś wiele, bo mogą to być także sałaty czy szpinak. W zielony czwartek je się też często jajka na twardo podane w zielonym sosie. Sos ten zawdzięcza swoją nazwę i kolor ziołom: natce pietruszki, ogórecznikowi, szczawiowi, trybuli, rzeżusze, krwiściągowi lekarskiemu oraz szczypiorkowi. Zwyczaj ten jest kultywowany przede wszystkim we Frankfurcie, więc sos nie bez powodu nosi nazwę frankfurckiego. We Frankfurcie jest nawet… pomnik tego sosu.

Gałązki zamiast „choinki”

Pisanki wiesza się czasem na drzewach w ogrodach, tworząc barwne, wielkanocne „choinki”. Kto nie ma ogrodu albo możliwości, by udekorować drzewo stojące pod domem, wiesza pisanki na balkonie lub gałązkach wstawionych do wazonu w mieszkaniu. Ten zwyczaj też jest zresztą w Polsce znany – nagie jeszcze gałązki bzu, przyozdobione pisankami, są ozdobą niejednego polskiego, wielkanocnego stołu.

Cisza, chleb i wino

Wielki piątek (der Karfreitag) i sobota (der Karsamstag lub der Ostersamstag) są odmienne od polskich. Piątek nazywany jest też cichym (der Stiller Freitag). To dlatego, że tego dnia nie biją kościelne dzwony. Odbywają się specjalne nabożeństwa. Uczestniczące w nich rodziny spotykają się niekiedy po nich na wspólnych posiłkach, czasem organizowanych w salkach katechetycznych, dla wielu osób. Składają się nań chleb, woda i wino. Nie oznacza to, że w ten dzień w Niemczech się pości. Na stołach pojawiają się tak mięsne potrawy, jak również ryby i jajka.

Tego dnia wielkanocne upominki ukrywa się w ogrodzie lub domu. Według tradycji, przynoszą je wielkanocne zajączki (der Osterhase). Prezentów nie wolno jednak szukać ani tego dnia ani następnego. Ta atrakcja szykowana jest na niedzielę.

Nie pokarmy lecz ogniska

W sobotę nie święci się w Niemczech pokarmów. Na północy i w centrum kraju kultywuje się natomiast święcenie ognia. Księża rozpalają przed kościołami ogniska, od których odpala się świece. Świece te stawia się w kościołach i domach. Ogień ma zapewnić szczęście i radość.

Co na stół?

W ramach przygotowania do świąt trzeba uwzględnić specyfikę posiłków. Po pierwsze to, że ich ważnym elementem jest niedzielne śniadanie. Królują wtedy na stołach kiełbasy, pasztety, wędliny, ale też jajka, serniki, babki drożdżowe i cukrowe zajączki. Ciasta pieczone są czasem w foremkach w kształcie baranka.

Nie ma tradycji dzielenia się jajkiem ze święconki, skoro nie święci się pokarmów. Ugotowane jajka lub pisanki stanowią jednak obiekt zabawy. Osoby siedzące przy stołach zderzają je ze sobą, sprawdzając, które wytrzyma w całości najdłużej.

Wielkanoc z seniorem

Pomimo tradycji, a nawet upodobań kulinarnych podopiecznego, osoba pracująca w opiece w Niemczech nie może zapomnieć o zaleceniach lekarskich i dietetycznych. Robiąc zakupy pod kątem świątecznego menu i szykując potrawy zgodne z tradycją, musi mieć na uwadze stan zdrowia seniora.

Dietetycy podpowiadają, by w takich sytuacjach „odchudzać” tradycyjne potrawy, na przykład zastępować majonez jogurtem, dodawać do ciast mniej cukru, wybierać zdrowe tłuszcze… Dobrym rozwiązaniem może być również sięgnięcie po wegetariańskie kiełbasy, pasztety i wędliny, zwłaszcza gdy wiadomo, że senior tego dnia pofolguje sobie z jedzeniem. Jest to jednak sprawa bardzo delikatna, bo dla wielu osób smak i zapach wegetariańskich potraw tak dalece odbiegają od oryginału, że ich zjedzenie nie jest przyjemnością.

Jeśli woda to ze źródła

Wielkanocy poniedziałek (der Ostermontag), jak w Polsce, jest wolny od pracy. I jak u nas, jest dniem wypoczynku po wszelkich przygotowaniach z poprzedniego tygodnia, niedzielnym objadaniu się i odszukiwaniu upominków. Jest też dniem odwiedzin i rodzinnych spotkań.

Nie jest za to niemiecki, wielkanocny poniedziałek lanym poniedziałkiem. Tradycja śmigusa-dyngusa nie jest tam znana. Dawniej, przynajmniej w niektórych regionach Niemiec, istniał za to zwyczaj wielkanocnego czerpania wody. Polegał na pójściu do źródła, nabraniu wody i przyniesieniu jej, w milczeniu, do domu. Można się domyślać, że obrzęd ten miał, jak święcenie ognia, zapewnić domowi i domownikom, dostatek, bezpieczeństwo i szczęście.

Całkiem obce tradycje

Żywe są dziś za to inne, całkiem nam obce tradycje. Jedną z nich jest toczenie jajek z pagórków – wygrywa ten, którego jajko się przy tym nie rozbiło. Są też konne procesje. Hodowcy koni i bydła, ubrani w ludowe stroje, organizują je w wielkanocny poniedziałek m.in. w miejscowości Traustein, na południowym wschodzie kraju. Przybywa na nie wielu turystów. Wyjazdy na święta to zresztą kolejny ze świątecznych, niemieckich zwyczajów.

Jakie są obowiązki opiekunki osób starszych w Niemczech?

Pracując w opiece w Niemczech trzeba mieć na uwadze nie tylko swoje obowiązki. Trzeba też wiedzieć czego – by być w zgodnie z przepisami – nie należy robić. Nawet jeśli prosi o to podopieczny lub jego rodzina.

Praca opiekunów w Niemczech polega na pomaganiu im w pracach domowych i codziennym funkcjonowaniu. Opiekunki i opiekunowie wykonują więc mnóstwo zwykłych, domowych prac jednocześnie pomagając podopiecznym w codziennej higienie i spożywaniu posiłków oraz podczas wyjść do lekarza czy na spacer. Szczegóły zależą, oczywiście, od stanu zdrowia i kondycji seniora.

W przypadku osób po udarze lub z demencją, sytuacja bywa odmienna. Tacy podopieczni mogą być nie tylko niepełnosprawni fizycznie, ale nawet bez kontaktu. Wtedy oczywiste wydaje się, że oprócz mycia, karmienia, ubierania seniora oraz gotowania mu posiłków i sprzątania mieszkania. Rolą opiekunki lub opiekuna jest także podawanie leków czy zmiana opatrunków. W praktyce sprawa jest jednak bardziej skomplikowana.

W ofercie pracy – Opieka Niemcy

Zakres obowiązków, które wykonywać ma opiekun, powinien być wyszczególniony w ofercie pracy. To bardzo ważne, bo osoby decydujące się na pracę w tym charakterze mają różne preferencje. Są wśród nich takie, które są gotowe podjąć się opieki nad seniorami w bardzo ciężkim stanie, są i takie, dla których jest to zbyt wielkie wyzwanie.

Zakres obowiązków powinien być jednak dostosowany nie tylko do potrzeb podopiecznego oraz preferencji opiekuna, ale też zgodny z niemieckim prawem. A jest ono restrykcyjne w kwestii czynności medycznych, które może wykonywać opiekun bez kierunkowego wykształcenia.

Czego nie wolno opiekunce osób starszych?

Niemieckie przepisy mówią wprost, że osoby nie będące wykwalifikowanymi opiekunami, nawet jeśli mają wykształcenie pielęgniarskie zdobyte w Polsce, nie mogą:

  • dawkować i podawać leków przepisanych przez lekarza,
  • wykonywać iniekcji i innych zastrzyków, podłączać kroplówek i cewników (odstępstwo od tej zasady zrobiono jedynie dla odpowiednio przygotowanych zastrzyków przeciwzakrzepowych i stosowanych w leczeniu cukrzycy, jednak nawet w tych przypadkach niezbędny jest uprzedni odpowiedni instruktaż ze strony personelu medycznego),
  • zmieniać opatrunków.

Te obostrzenia wprowadzono z uwagi na bezpieczeństwo osób chorych. Przyjęto, że nawet właściwie wykonany zastrzyk czy zmiana opatrunku, mogą wywołać nieprzewidzianą reakcję organizmu podopiecznego. Może przyczynić się do pogorszenia jego stanu zdrowia.

Z pomocą Pflegedienst

Z tego powodu czynności te wykonywać mogą wyłącznie osoby wykształcone według niemieckich standardów dla zawodów medycznych. Pracują one w Pflegedienst, czyli niemieckich służbach medycznych. Ich rolą jest przyjście do osoby wymagającej specjalistycznej pomocy i zmienienie opatrunku, podanie zastrzyku, wymienienie cewnika, pielęgnacja rany stomijnej czy wykonanie trudniejszych zadań z zakresu higieny ciała u osób leżących. Oznacza to, że pracownicy Pflegedienst pomagać będą także wówczas, gdy senior jest pod stałą opieką innych osób, w tym opiekunów z Polski.   

Co więc można opiekunowi osób starszych?

Co więc opiekunki i opiekunowie mogą robić nie mając wykształcenia zgodnego z niemieckimi standardami? Mogą dbać o dom, utrzymując go czystości, robiąc pranie i zakupy. Są w stanie przygotowywać posiłki i napoje dla podopiecznego, dbając o zbilansowaną dietę, dostosowaną do stanu zdrowia seniora. Mogą pomagać w spożywaniu tych posiłków, także przez sondę, jeśli mają zezwolenie osoby bliskiej, na przykład dzieci seniora. Mogą pomagać podopiecznemu w przemieszczaniu się, a więc we wstawaniu, chodzeniu, siadaniu. Powinni organizować jego czas wolny: spotkania i wyjścia, także wspierać go w inny sposób w realizowania jego zainteresowań. W ich obowiązkach znaleźć się mogą także czynności z zakresu pielęgnacji ciała, takie jak mycie, czesanie, golenie, czyszczenie zębów i paznokci oraz ubieranie się i wypróżnianie. W tym kontekście z premedytacją nie wymieniono obcinania paznokci – w przypadku diabetyków, zwłaszcza z tzw. stopą cukrzycową, tego typu zabiegi wykonywać mogą wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.

A co z lekami?

Ponieważ pod pieczą opiekunów znajdują się zwykle osoby stosujące jakieś leki, pozostaje nam jeszcze odpowiedź na pytanie: Co z lekami? Czy można je podawać podopiecznym, czy nie można? Odpowiedź jest prosta. Można nadzorować ich przyjmowanie, nie można natomiast dawkować i podawać leków.

Lekarz w razie wątpliwości

Ponieważ przepisy niemieckie są tak restrykcyjne, w razie wszelkich wątpliwości, warto szukać pomocy. Wątpliwości wyjaśnić może lekarz prowadzący, do którego można zwrócić się o wydanie jednoznacznych, pisemnych instrukcji z zakresu postępowania wobec podopiecznego.

Ćwiczenia z opiekunem

Demencja

Opiekunka lub opiekun osoby starszej mają za zadanie zapewnić jej nie tylko posiłki, czyste ubranie i zaspokoić inne, podstawowe potrzeby. W ich pracy chodzi także o wspieranie wysiłków seniora służących utrzymaniu kondycji i stanu zdrowia, a także zachęcanie go do takich wysiłków, także jeśli cierpi na demencję. Przydaje się w tym momencie znajomość rozmaitych ćwiczeń aktywizujących seniora pod względem intelektualnym i fizycznym.

Ćwiczenia lub zadania, które można zaproponować seniorowi, można podzielić na dwie grupy. Na te, które korzystnie oddziaływać będą na pracę mózgu i te, które sprzyjać będą utrzymaniu kondycji fizycznej. W praktyce podział ten jednak się nie do końca sprawdza, bo usprawniając ciało aktywizuje się także mózg i odwrotnie.

Lewą ręką

Tak działa – jednocześnie i na pracę mózgu, i aktywizująco na ciało – proste ćwiczenie polegające na wykonywaniu codziennych czynności nie prawą, a lewą ręką (w przypadku jeśli to prawa ręka jest dominująca). W pierwszej chwili wydawać się może, że mycie zębów lewą ręką czy wycieranie nią umytych naczyń prowadzić ma do usprawnienia tej ręki, ale to tylko część efektów. Każde takie zadanie pozwala bowiem jednocześnie ćwiczyć prawą półkulę mózgu.

Gry planszowe

Tym, co kojarzy się z seniorami i miłym spędzaniem przez nich jesieni życia, są gry planszowe i karciane. Stąd stoliki do szachów i warcabów w parkach. Warto mieć to na uwadze organizując zajęcia dla podopiecznego. Podpytać go, jakie gry lubił, w jakie grał kiedyś z kolegami lub dziećmi. Jeśli opiekun ich nie zna, może znaleźć je w internecie, poznać zasady gry, a nawet zamówić. W przypadku seniorów, w których pojawiają się problemy z pamięcią, szczególnie przydatne okazać się mogą gry wymagające skupienia i zapamiętywania ruchów czy obrazków.

Wychodzenie do parku na partyjkę warcabów lub szachów może przynosić jeszcze dodatkowe efekty. Usprawniać mięśnie seniora i ułatwiać mu kontakty z innymi ludźmi.

Skojarzenia

Usprawnianiu mózgu służy też gra w skojarzenia. Można ją prowadzić w każdym miejscu i w każdej chwili. W domu, ale też na spacerze czy w drodze na zajęcia klubu dyskusyjnego. Wystarczy umówić się, że do wypowiedzianego przez opiekuna słowa, podopieczny postara się dodać jak najwięcej skojarzeń. W tej grze można poprzestać na wymienieniu tych skojarzeń, można jednak pójść i o krok dalej, na przykład próbować te skojarzenia rozwijać. W ten sposób od hasła podanego przez opiekuna dojść można do wspomnień seniora, zachęcając go do dłuższych wypowiedzi i dodatkowego wysiłku intelektualnego.

Przysłowia, rymowanki, zdjęcia

Powtarzanie przysłów czy powszechnie znanych rymowanek to kolejny sposób na walkę z demencją. Często oznacza to cofnięcie się do dzieciństwa podopiecznego, gdy rymowanki powtarzało się podczas różnych zabaw, dzięki czemu tak dobrze zapadły w pamięci. A jeśli rymowanki i przysłowia rozbudzą pamięć seniora, można przejść do jego wspomnień, do rodzinnych zdjęć. W albumach często pozostają one nie opisane w żaden sposób, więc przeglądanie zdjęć i odtwarzanie, kto na nich został uwieczniony, może być treningiem pamięci.

Dawne pasje

Wiele starszych osób lubi wracać do zarzuconych w dojrzałym wieku aktywności, na które brakowało im wtedy czasu. Mając go dużo, chętnie oddają się dawnym pasjom, takim jak rysowanie czy malowanie, fotografowanie, wykonywanie ludowych wycinanek lub świątecznych ozdób. Wszystkie tego typu zadania również korzystnie wpływają i na sprawność rąk, i na sprawność umysłu. Pobudzając go wspomagają kreatywność i skupienie, skłaniają do logicznego myślenia.

Gimnastyka i ogród

Nawet ćwiczenia teoretycznie czysto fizyczne, jak poranna gimnastyka czy spacerowanie, również korzystnie oddziałują i na ciało, i na umysł. Każde ćwiczenie wymaga przecież zaangażowania mózgu, uważności, kontrolowania tego, co się dzieje, słuchania i wykonywania poleceń osoby prowadzącej ćwiczenie. Spacer jest ponadto okazją do doświadczania nowości – spotykania nowych ludzi czy oglądania nowych miejsc.

To samo dotyczy też pielęgnacji roślin, zarówno w ogrodzie, jak i na balkonie czy na parapecie okiennym. Sadzenie roślin, ich podlewanie lub pielenie chwastów, mogą być źródłem satysfakcji dla seniora, jak i doskonałym ćwiczeniem.

Taniec

Atrakcyjnym ćwiczeniem może być też taniec. Tak będzie zwłaszcza w przypadku osoby, która zawsze lubiła tańczyć, może jednak zdarzyć się i tak, że senior, który wcześniej za tańcem nie przepadał, właśnie w jesieni życia zapała miłością do niego.

Taniec ma ten walor, że towarzyszy mu muzyka, która sama w sobie stanowić może środek terapeutycznego oddziaływania, może wyzwalać emocje i wspomnienia.

Indywidualny dobór

Sprawując opiekę nad seniorem należy tak dobrać wykorzystywane gry i ćwiczenia, by podopieczny czerpał z nich nie tylko korzyści zdrowotne, ale i zadowolenie, które zwielokrotnić może te korzyści. Zadowolenie sprzyja bowiem zaangażowaniu w aktywność, a zaangażowanie pozwala osiągać lepsze efekty ćwiczeń. Dlatego gra w grę, którą senior szczególnie lubi, choćby tylko przez kilka minut dziennie, może dać mu więcej niż długotrwałe siedzenie nad grą czy ćwiczeniem, którego nie lubi.

Dlatego ostrożnie należy podchodzić do ćwiczeń, które choć są zalecane przez rehabilitantów i skuteczne, to jednak nie sprawiają seniorowi przyjemności. Nie warto więc zachęcać go do składania ręczników czy rozwiązywania supłów zawiązanych na linie, jeśli te zadania go nużą lub irytują albo których potrzeby wykonywania nie widzi. Tak aktywność, wymuszona i nie dająca radości, może seniora zniechęcić do kolejnych ćwiczeń.

Apatia seniora – co może opiekun?

Osoby zawodowo aktywne często żalą się na nadmierne tempo życia i pracy, marząc o jego spowolnieniu. W przypadku seniorów pozostających poza rynkiem pracy, to życzenie zwykle się już spełniło. Gdy jednak wahadło przechyla się zanadto i zamiast upragnionego spokoju nadchodzi apatia, konieczne jest przeciwdziałanie spadkowi energii i zobojętnieniu. Opiekunowie seniorów w Niemczech często spotykają się z takimi sytuacjami, więc muszą wiedzieć, jak sobie z nimi radzić.

Apatia to stan, który pojawić się może w każdym wieku, z różnych przyczyn. Definiuje się ją jako utratę zainteresowania światem, zobojętnienie i brak wrażliwości na bodźce z otoczenia: fizyczne i emocjonalne.

Najczęstszy objaw otępienia

W starszym wieku apatia może być i bywa objawem otępienia starczego; według naukowców stanowi najczęstszy neuropsychiatryczny jego objaw, występując niemal u połowy osób cierpiących na otępienie.

Apatia znacząco wpływa na funkcjonowanie seniorów. Znacznie bardziej niż utrata pamięci, na którą opiekunowie i rodziny seniorów są bardziej wyczulone. Dzieje się tak zapewne dlatego, że z opieką nad osobą, która utraciła pamięć, występują większe problemy. Podopieczny z apatią wydaje się mniej absorbujący, a przejawy apatii odbierane są jako mniej niepokojące i destrukcyjne. W efekcie często to nie apatia, ale pierwsze symptomy problemów z pamięcią powodują, że rodziny seniorów szukają dla nich opiekunek lub opiekunów

Utrudnia funkcjonowanie

Tymczasem apatia jest stanem utrudniającym funkcjonowanie seniora, obniżającym jakość jego życia. Może mieć różne przyczyny. Może wskazywać na depresję, schizofrenię lub zaburzenia nerwicowe, być skutkiem traumy, przemęczenia bądź niedożywienia. Jej przejawem jest niechęć do podejmowania aktywności ruchowej i intelektualnej, stronienie od kontaktów z innymi osobami, wycofanie i przygnębienie, brak troski o swój wygląd, rezygnacja ze stosowania zasad higieny. Jej objawem może być też obojętność na wszelkie zewnętrzne bodźce, a nawet zanik apetytu.

Podejrzewasz? Poinformuj

Objawy apatii mogą być, zwłaszcza na początku, tak subtelne, że umykają uwadze. Gorszy dzień, a nawet kilka dni, zdarzyć się mogą przecież każdemu – tak wycofywanie się z aktywności jest nierzadko odbierane. Drobne odstępstwa od normy, takie jak niechlujne ubranie, rezygnacja z uczesania się lub umycia czy wymówienie się ze spotkania z sąsiadami, mogą więc z początku nie wzbudzić zaniepokojenia. Jednak, gdy opiekunka lub opiekun dostrzegą jakieś symptomy apatii i gdy te symptomy zaczynają się powtarzać, powinni wzmóc czujność i poinformować rodzinę seniora lub jego lekarza. Pozwoli to uzyskać właściwą diagnozę i podjąć kroki zaradcze.

Czasem leki, zawsze terapia

Lekarz, na podstawie wywiadu i badania, określi, co dalej. Być może oceni, że niezbędne są leki przeciwdepresyjne lub inne, w tym stymulujące ośrodkowy układ nerwowy. Równolegle prowadzona powinna być terapia uaktywniająca seniora, na którą składać się mogą kontakty z innymi ludźmi, ćwiczenia intelektualne i poprawiające pamięć. Wielkie znaczenie w przypadku osób starszych w apatii ma też właściwa dieta.

Dieta to podstawa

Zacznijmy od diety, bo to podstawa. Przyczyną ospałości i niechęci do ruchu, a tym samym do jakichkolwiek ćwiczeń fizycznych, do wychodzenia z domu i spotkań z innymi ludźmi, może być nadwaga (lub otyłość). Utrudniająca poruszanie się i budząca zawstydzenie. Ospałość potęgować może spożywanie ciężkostrawnych potraw, zwłaszcza w dużych porcjach i sporych dawek cukru.

Lekkie, zdrowe posiłki

Postawić warto więc na lekkie, zdrowe posiłki. Z pieczywem z pełnego ziarna, czyli bogatym w błonnik (o ile inne względy zdrowotne takiego pieczywa nie wykluczają), z tłuszczami omega (naturalnymi, roślinnymi olejami, ale też rybami) pozytywnie wpływającymi na mózg i odporność. Ważne jest również dostarczanie seniorowi dużej ilości warzyw i owoców, stanowiących bogate źródło witamin i minerałów, ale też wspomnianego już błonnika. Warzywa i owoce, jeśli jest taka potrzeba, można pokroić, zetrzeć, podpiec, ugotować.. W diecie seniora bardzo ważne jest również białko w rozmaitej postaci, najlepiej gotowanej i duszonej.

Konieczna jest też dbałość o to, by posiłki były w miarę możliwości zróżnicowane i dopasowane do oczekiwań seniora, doprawione tak jak lubi, podane w sposób, który mu odpowiada. To pomoże zachęcić go do jedzenia, jeśli jednym z objawów apatii jest brak apetytu.

W zdrowym ciele

W miarę możliwości należy też zadbać o aktywność fizyczną seniora, zgodnie z hasłem: w zdrowy ciele zdrowy duch. Ćwiczenia pomogą przeciwdziałać utracie masy mięśniowo-szkieletowej i postępującemu pogarszaniu się kondycji. Najlepiej byłoby, by przynajmniej czasem były to ćwiczenia na świeżym powietrzu, bo pobyt na dworze pozwoli zmienić seniorowi otoczenie i poznać nowe miejsca, jak również spotkać innych ludzi, czasem nawet poznać kogoś nowego.

Do aktywności fizycznych, które można zaproponować seniorowi należą spacery, tai chi czy joga. Warto też odwołać się do jego życiowych doświadczeń i ulubionych sportów. Jeśli w młodszym wieku chętnie pływał, być może uda się znaleźć dla niego odpowiednie zajęcia na basenie. Doskonałe okazać może się też uczestnictwo w specjalnych zajęciach aerobiku dla osób starszych lub nordic walking organizowany dla seniorów.

Utrzymać kontakt

Senior ćwiczyć powinien także umysł. Na różne sposoby – poprzez rozmowy, czytanie (o ile może, a jeśli ma problemy ze wzrokiem poprzez słuchanie radia, podcastów, e-booków itd.), gry planszowe, rozwiązywanie krzyżówek czy łamigłówek, takich jak sudoku.  

Doskonałym sposobem aktywizacji intelektualnej jest uczestnictwo seniora w specjalnych zajęciach dla osób starszych. To mogą być kluby dyskusyjne, książkowe, organizujące wspólne wyjścia do kina czy teatru. Pozwalają one nie tylko ciekawie spędzić czas, sprzyjając aktywizacji na różnych płaszczyznach, ale i utrzymać kontakt z innymi osobami.

Transfer bezpieczny dla podopiecznego i opiekuna

W pracy z pacjentem obłożnie chorym, podnoszącym się z łóżka jedynie po to, by przesiąść się na fotel inwalidzki, jednym w zasadniczych zadań opiekunów jest zapewnienie mu bezpieczeństwa podczas takich transferów.

Opiekunka czy opiekun osób starszych nie mogą jednak zapominać o sobie. Muszą dbać o to, by dźwiganie podopiecznych nie nadwyrężyło ich zdrowia. Ważna jest więc znajomość technik bezpiecznego transferu chorych.

Wyręczanie to błąd

Osobom, które dopiero zaczynają pracę w charakterze opiekunki lub opiekuna osoby starszej, wydawać się może, że najlepsze będzie w takich sytuacjach oszczędzanie im wszelkiego wysiłku. To błąd. Zbytnie wyręczanie seniorów negatywnie odbija się i na nich samych, i na opiekunach.

Senior samodzielnie wykonujący przynajmniej niektóre czynności lub korzystający z pomocy tylko w niewielkim stopniu, jest bardziej pewny siebie. Współdziałanie przy transferach jest dla niego okazją do rozmowy z opiekunem, nawiązania z nim lepszego kontaktu. Aktywność ta, choć minimalna z punktu widzenia osoby sprawnej, ma więc pozytywny wpływ na samopoczucie i stan podopiecznego.

Najpierw fotel

Przygotowanie do przetransportowania podopiecznego z łóżka na fotel inwalidzki zacząć trzeba więc od poinformowania go, że za chwilę opiekun będzie pomagał mu tego dokonać. Drugą rzeczą jest  ustawienia fotela inwalidzkiego tuż obok łóżka, zablokowania jego kół (by nie odjechał podczas transferu), podniesienia podłokietnika fotela od strony łóżka (jeśli jest taka możliwość) i odsunięcie na bok podnóżków.

Nogi, potem tułów

Sadzanie zacząć należy nie od podniesienia tułowia, ale od opuszczenia nóg podopiecznego. W zależności od stanu zdrowia seniora, trzeba to zrobić samemu lub poprosić go o wykonanie tej czynności. Cały czas trzeba kontrolować ułożenie całego ciała podopiecznego. Ważne jest, by przy opuszczaniu nóg skręt ciała nie był dla seniora źródłem dyskomfortu czy bólu. A może tak się stać na przykład wtedy, jeśli ręka podopiecznego po stronie, w którą dokonuje się skrętu, znajdzie się pod ciałem i zostanie przygnieciona. Trzeba więc zadbać o to, by podopieczny przemieszczając się na bok, nie przygniótł swoim ciężarem tej ręki. Drugą rękę można mu pomóc położyć na ciele (lub poprosić o jej przeniesienie), bo tak będzie mu wygodniej. Kluczem jest brak pośpiechu i tłumaczenie seniorowi, co chcemy zrobić. Po kolei, czynność po czynności, by mógł wszystko zrozumieć i w stresie, jakim może być dla niego podnoszenie, w miarę możliwości pomóc opiekunce lub opiekunowi.

Ugięte nogi, wyprostowany kręgosłup

Wcześniejsze opuszczenie nóg i związane z tym przemieszczenie bioder oraz skręt ciała w bok, automatycznie pomagają w dźwiganiu tułowia. Jeśli senior może podeprzeć się na ręce choć trochę, warto by to zrobił, zmniejszając ciężar, który przyjdzie dźwignąć opiekunce lub opiekunowi. Przy podnoszeniu tułowia seniora do pionu, należy pamiętać, że nie wolno ciągnąć go za ręce. Nie wolno mu też pozwolić, by objął opiekuna za szyję. I jedno, i drugie może grozić kontuzjami – podopiecznego lub opiekuna.

Przy wykonywaniu tej czynności należy wbrew odruchom: nie prostować nóg w kolanach i nie wyginać pleców w pałąk. Na ugiętych nogach i z wyprostowanym kręgosłupem trzeba powoli doprowadzić podopiecznego do pozycji siedzącej, wspomagając go w możliwie jak najmniejszym stopniu.

Na krawędzi łóżka

Gdy wszystko jest jak należy, można zrobić kolejne kroki. Najpierw zadbać o to, by stopy seniora ustawione były ukośnie do łóżka, z palcami skierowanymi w przeciwną stronę niż stoi fotel. Pozwoli to uniknąć przy transferze kontuzji w obrębie jego stawów skokowych. Należy przy tym zwrócić uwagę, by jego stopy całą powierzchnią dotykały podłogi i nie były zbyt oddalone od łóżka. Niezadbanie o to może spowodować, że nogi podopiecznego „odjadą” przy podnoszeniu jeszcze dalej od łóżka, czego skutkiem może być osunięcie się podopiecznego na podłogę.

Zablokować kolanami kolana

Jeśli jednak ciało wraz ze stopami są odpowiednio ułożone, można przejść do następnego kroku. Stanąć tuż przed seniorem, blokując swoim kolanami jego kolana. Dzięki temu jeszcze bardziej zwiększamy bezpieczeństwo transferu.

Nie za szyję

W tym momencie opiekun powinien poprosić podopiecznego o objęcie, o ile ma on możliwość wykonania takiej czynności. Należy przy tym zadbać, by senior rzeczywiście wykonał to zadanie zgodnie z poleceniem, a nie tak jak mu jest wygodniej, czyli obejmując opiekuna za szyję. Znów chodzi, oczywiście, o unikanie ewentualnych kontuzji u opiekuna. W tym samym czasie opiekun musi objąć podopiecznego przekładając ręce pod jego pachami. Powinien objąć seniora w pasie, nie pod pachami.

„Rozbujać” ciało

Następny krok to już sam transfer z łóżka na fotel. Najpierw można wykonać wspólnie z seniorem kilka ruchów ciała, by je delikatnie „rozbujać”. Nie mogą być one jednak gwałtowne, ich zakres też nie może być zbyt duży. Po takim przygotowaniu, podczas którego pośladki seniora nieco unoszą się ku górze, ich podniesienie jest po prostu łatwiejsze. Po posadzeniu podopiecznego na fotelu, trzeba opuścić podłokietnik i zsunąć podnóżki, by czynność można było uznać za wykonaną. Tylko w szczególnych przypadkach, na przykład, gdy pacjent jest sparaliżowany, trzeba jeszcze wykonać inne czynności, by nie zsunął się z fotela.

Dysk, podpórka, mata, platforma

Na ostatnim etapie transferu korzystać można z obrotowego dysku lub platformy. Ustawienie nóg pacjenta na takim dysku przed postawieniem go na nogach ułatwi obrócenie jego ciała o odpowiedni kąt, tak by sadzając go, idealnie wpasować się w fotel inwalidzki. Taki sprzęt może być szczególnie przydatny, jeśli fotel nie ma podnoszonego podłokietnika. W przypadku pacjentów w lepszym stanie korzystać można ze specjalnych podpórek do wstawania lub balkonika, za pomocą którego podopieczny wstanie by dojść do fotela.

Sprzętów ułatwiających transfer seniorów jest więcej, dodajmy od raz. Są to między innymi deski i maty antypoślizgowe, przydatne w momencie, gdy zsuwa się podopiecznego na brzeg łóżka, tuż przed przesadzeniem na fotel. Jest też sprzęt znacznie bardziej zaawansowany, czyli platformy transferowe, jednak z uwagi na swą cenę, są zdecydowania mniej popularne.

Gwarancja bezpieczeństwa

Podsumowując: przy zastosowaniu właściwych technik, możliwy jest transfer podopiecznych bez przeciążania kręgosłupa przez opiekuna, jednocześnie w sposób gwarantujący podopiecznemu całkowite bezpieczeństwo. Korzystanie z tych technik pozwala na bezpieczny transfer podopiecznego nawet o masie ciała zdecydowanie wyższej niż masa ciała opiekuna.

Stan zdrowia podopiecznych

Pracując w opiece nad seniorami w Niemczech, tak samo, jak podczas opieki nad kimś z rodziny, trzeba monitorować stan zdrowia podopiecznego. W przypadku seniorów czy osób przewlekle chorych, sprawa jest o tyle skomplikowana, że termometr i proste pytanie o samopoczucie nie wystarczą. Problemy zdrowotne osób wymagających opieki mogą być przecież bardzo różne, a możliwość opowiedzenia przez nie o zmianach stanu zdrowia – ograniczona.

Wyczulenie i obserwacja

Monitorowanie stanu zdrowia seniora to jedno z podstawowych zadań jego opiekunki lub opiekuna. Służy temu, by szybko zareagować na wszelkie sygnały mogące świadczyć o jego pogorszeniu – zaostrzeniu chorób już występujących lub wystąpienia nowych schorzeń.

Wymaga to wyczulenia na zmiany w stanie zdrowia podopiecznego. Uważną jego obserwację, bo opiekun nie może liczyć na to, że senior sam zidentyfikuje takie zmiany i powiadomi o nich.

Wywiad i jego analiza

W praktyce lekarskiej i pielęgniarskiej, sposobem pozyskiwania informacji na temat występowania ewentualnych zmian w stanie zdrowia pacjenta, jest przeprowadzenie wywiadu i jego analiza. Wywiady takie przeprowadza się stosując różne techniki, by zachęcić pacjenta do mówienia i zapobiec odchodzeniu przez niego od tematu. Punktem wyjścia, objaśniają specjaliści, powinno być zadawanie pytań otwartych, by pacjent swobodnie udzielał informacji. Pytania otwarte to takie, w których nie podpowiada się pytanemu odpowiedzi.

Najpierw ogólnie

Pracując w opiece w Niemczech, warto wykorzystywać tę technikę w kontroli stanu zdrowia podopiecznego. Stosowanie pytań otwartych ogranicza ryzyko, że skieruje się jego uwagę wyłącznie na te problemy zdrowotne lub symptomy, które przyszły opiekunowi do głowy. Przykładowo – jeśli podopieczny ma problemy kardiologiczne, nie można ograniczać pytań do tej kwestii, utrudniając mu tym samym powiedzenie, że boli go noga lub brzuch. Wywiad czy raczej rozmowę prowadzoną przez opiekunkę lub opiekuna, lepiej zacząć więc ogólnie.

Dodatkowe pytania

W praktyce oznacza to systematyczne podejmowanie w rozmowach tematu samopoczucia i nastroju seniora, jego odczuć, co do stanu własnego zdrowia, zmian, które w jego mniemaniu zachodzą czy jakości snu. Dobrze jest zachęcać go do rozwijania wypowiedzi, czyli dopytywać o szczegóły. Znając choroby przewlekłe, które mu doskwierają należy potem przejść do dodatkowych pytań. Czy boli go dziś głowa? Czy kaszle? Jak reumatyzm? Można też poprosić seniora, by wskazał palcem bolesne miejsca, jeśli o takowych mówił, by upewnić się, co rzeczywiście go boli, obejrzeć wskazane miejsce.

Nie w pośpiechu

Ponieważ stawką jest zdrowie pacjenta i jakość jego życia, takich rozmów nie należy przeprowadzać w pośpiechu. Podopieczny musi mieć czas zrozumieć pytania i zastanowić się na odpowiedzią. Musi też czuć, że opiekunka lub opiekun są rzeczywiście zainteresowani jego zdrowiem.

Z tego powodu na taką rozmowę warto wykroić w planie dnia kilka spokojnych minut. Nie zadawać pytań w biegu, przy okazji wykonując inne czynności i nie patrząc na podopiecznego. Takie zachowanie może być przez niego odebrane jako lekceważenie jego samopoczucia i potrzeb. Choć może też się zdarzyć, że podopieczny będzie najchętniej rozmawiał na te tematy podczas posiłku czy spaceru albo wtedy, gdy opiekunka lub opiekun coś gotują. Pożądane by było więc „nauczyć” się swojego podopiecznego, zapytać albo wyczuć, kiedy i jak rozmawiać o jego samopoczuciu, by rozmowa nie kończyła się na zdawkowych odpowiedziach.  

Każda zmiana nawyków

Oprócz rozmowy konieczne jest też uważne obserwowanie podopiecznego. Każda zmiana nawyków – czy to godzin snu, czy tych związanych z dietą albo niechęć do jakiejś aktywności – powinna wzbudzić niepokój. Nawet więc, przykładowo, jeśli pierwszy raz się zdarza, że odmawia zjedzenia ulubionej potrawy, warto zapytać, czy winna jest sama potrawa, czy jest jakaś inna przyczyna niechęci do jedzenia. A może przecież być ich wiele. Od bólu brzucha czy gardła, poprzez problemy z protezą zębową, na utracie smaku kończąc.

Potrzebna natychmiastowa reakcja?

Na rozmowie, oczywiście, kontrola stanu zdrowia podopiecznego nie może się zakończyć. Opiekunka lub opiekun muszą zdecydować, czy wyartykułowany przez seniora lub zaobserwowany u niego problem, powinien wywołać natychmiastową dalszą reakcję. W takim momencie szczególnie przydaje się wiedza o jego ogólnym stanie zdrowia i dotychczasowych kłopotach z nim związanych. Przydatny może być też wtedy kontakt z bliskimi seniora lub możliwość porozmawiania z jego lekarzem czy fizjoterapeutą.

Temperatura, ciśnienie, glikemia

Monitorowaniu stanu zdrowia służą też rozmaite czynności. Pomiar temperatury czy masy ciała, to tylko podstawowe z nich. W zależności od problemów zdrowotnych podopiecznego konieczne może być także systematyczne mierzenie ciśnienia tętniczego krwi czy kontrola glikemii. Oczywiście opiekunka czy opiekun, nie mogą wchodzić w rolę lekarza czy pielęgniarki. Jednak to są czynności nie zarezerwowane dla przedstawicieli zawodów medycznych. Sprawni pacjenci wykonują je zwykle sami, w przypadku osób potrzebujących stałej opieki, wyręczyć ich może osoba sprawująca tę opiekę.

Wynik takich pomiarów należy zapisywać, jeśli wykorzystywane sprzęty same ich nie zapamiętują. Choć nawet i wówczas lepiej prowadzić notatki, bo sprzęt może okazać się zawodny. Podopieczny lub jego bliscy, a także lekarz mogą też po prostu preferować takie zapiski.